Studenci w spektrum autyzmu (ASD) mogą liczyć na Politechnice Krakowskiej na szczególne wsparcie. Uczelnia rozwija „Inkubator Asystentów” czyli wolontariacką sieć studentów i pracowników, którzy – odpowiednio przygotowani – mogą pomagać osobom neuroróżnorodnym w codziennych wyzwaniach studenckiego życia. Z nowym rokiem akademickim ruszył nabór nowych asystentów. – Ich zadanie to wspieranie samodzielności. Czasami wystarczy obecność drugiej osoby, która pomoże uporządkować sytuację, wyjaśni procedurę, pomoże znaleźć miejsce albo załatwić sprawę w dziekanacie - mówi dr inż. Agnieszka Łapczuk, koordynatorka „Inkubatora Asystentów” na PK.
– Spektrum autyzmu to neuroróżnorodność związana z odmiennym sposobem odbierania i przetwarzania informacji, komunikowania się oraz funkcjonowania w relacjach społecznych – mówi dr inż. Agnieszka Łapczuk. Jak podkreśla, ASD jest bardzo zróżnicowane: – Nie ma dwóch osób w spektrum, które funkcjonują tak samo – mogą m.in. inaczej odbierać bodźce sensoryczne, potrzebować większej przewidywalności i jasno określonych zasad, mieć trudności z odczytywaniem niepisanych reguł społecznych w danej grupie lub odnajdywaniem się w nowych albo nieprzewidywalnych sytuacjach. Dla niektórych wyzwaniem może pozornie zwykłe rozpoczęcie rozmowy, ale też organizacja codziennych obowiązków, funkcjonowanie w dużych grupach i praca zespołowa, czy orientacja w skomplikowanych procedurach administracyjnych.
W polskich szkołach wyższych rośnie liczba studentów z ASD, ale świadomość ich potrzeb i dostępność środków, którymi można zwiększyć ich szanse na ukończenie studiów, aktywizację społeczną i zawodową, wciąż można polepszać. Inicjatywa Politechniki to odpowiedź na potrzeby osób w spektrum i element szerszych działań, służących zwiększaniu dostępności kształcenia.
Wyzwania dla studentów z ASD i ich uczelni
Badania wskazują, że osoby z ASD charakteryzują się szczególnymi cechami. Często mają doskonałe zdolności pamięciowe, właściwie zmotywowane potrafią szybko się uczyć i łączyć wiedzę z różnych, nawet odległych tematycznie dziedzin. Cechują je też często zdolności do szczegółowego badania wąskich obszarów wiedzy, konsekwentne dążenie do wyznaczonego celu, odporność na krytykę czy wpływy zewnętrzne przy realizacji obranego celu. Jednocześnie mogą mieć różne trudności, m.in. w rozumieniu świata społecznego, nawiązywaniu i uczestniczeniu w interakcjach z innymi studentami czy nauczycielami, podejmowaniu pracy zespołowej. Na studiach wyzwaniem dla nich może być też zachowanie w sytuacjach społecznych czy okolicznościach dla nich nowych, niespodziewanych, nagłych, a także rozumienie formalnych, ale i nieformalnych zasad panujących w społeczności akademickiej. Od otwartości i życzliwości wykładowców, pracowników uczelni i innych studentów, zależy często czy potencjał studenta ze szczególnymi potrzebami zostanie uwolniony. – Pamiętajmy, że spektrum autyzmu nie definiuje całej osoby. Studenci w spektrum mają różne zainteresowania, talenty i kompetencje, a odpowiednio dopasowane warunki oraz wsparcie otoczenia zdecydowanie ułatwiają im pełne uczestnictwo w życiu akademickim i wykorzystanie swojego potencjału – podkreśla dr inż. Agnieszka Łapczuk.
Inkubator Asystentów na Politechnice – wspiera, ale nie wyręcza
Politechnika Krakowska oferuje wsparcie asystenckie studentom i doktorantom w spektrum autyzmu. Na uczelni działa „Inkubator asystentów” – sieć studentów i pracowników, którzy – po odpowiednim przygotowaniu – mogą jako wolontariusze pomagać osobom neuroróżnorodnym.
Jak wygląda taka pomoc? Zadaniem asystenta osoby z ASD nie jest „naprawianie” czy wyręczanie drugiej osoby. Chodzi o stworzenie bezpiecznej relacji, w której student może otrzymać wsparcie w pokonywaniu konkretnych trudności. – Rolą asystenta jest wspieranie samodzielności osoby z ASD. Czasami wystarczy obecność drugiej osoby, która pomoże uporządkować sytuację, wyjaśni procedurę, pomoże znaleźć właściwe miejsce albo przygotować się do rozmowy z prowadzącym zajęcia czy załatwić sprawę w dziekanacie – podkreśla Agnieszka Łapczuk. – W pierwszych dniach czy tygodniach na uczelni bardzo pomocne może okazać się wspólne przejście po kampusie i poznanie najważniejszych przestrzeni.
Zakres pomocy asystenta ustalany jest indywidualnie, bo potrzeby studentów są różne, ale pomaganie każdemu ma jeden wspólny mianownik. – Nie polega na rozwiązywaniu za studenta jego problemów – zaznacza Agnieszka Łapczuk.
Do zasilenia szeregów wolontariuszy-asystentów uczelnia zaprasza zarówno studentów, jak i pracowników PK. Kluczem do powodzenia ich misji są po prostu chęci. – Nie oczekujemy od kandydatów na asystentów-wolontariuszy specjalistycznej wiedzy na temat autyzmu. To my chcemy ich do tej roli przygotować. Najważniejsze są dla nas otwartość, empatia, komunikatywność, szacunek dla drugiej osoby i gotowość do niesienia pomocy. Każdy wolontariusz otrzyma przygotowanie dotyczące neuroróżnorodności oraz roli asystenta. Oczywiście we wszelkich trudniejszych sprawach można liczyć na bieżące wsparcie lidera Inkubatora Asystentów – wyjaśnia dr Łapczuk.
Obecnie grupa asystentów na PK liczy 10 studentów. Rozpoczął się nabór nowych wolontariuszy. Osoby neuroróżnorodne mogą się zgłaszać do Centrum Dostępności PK lub bezpośrednio do koordynatorki Inkubatora.
„Inkubator Asystentów” to jedna z wielu inicjatyw Politechniki Krakowskiej, służących wsparciu osób ze szczególnymi potrzebami. Wszystkie koordynuje Centrum Dostępności PK.