Posiadacze typowego mieszkania w bloku często nie zastanawiają się nad jego możliwymi aranżacjami pod kątem zapewnienia funkcjonalności użytkownikowi z niepełnosprawnością. W większości wybierają swoje M, mając na uwadze liczbę użytkowników, wielkość pomieszczeń, strony świata, ilość światła w pokojach, wielkość balkonu lub tarasu. Aranżują mieszkania pod względem bieżących i aktualnych potrzeb. Niekiedy jednak staje się tak, że mieszkanie może wymagać – na skutek wydarzeń losowych, wypadku lub starości – gruntowej przebudowy i dostosowania go do nowej sytuacji.
Jak dostosować 3-pokojowe mieszkanie o powierzchni 76 mkw. do potrzeb osoby będącej w procesie rehabilitacji, teraz całkowicie zależnej. Niniejszy materiał może też być inspiracją dla osób, które poszukują rozwiązań na etapie budowy, gdy można dokonywać istotnych poprawek w projektowanych mieszkaniach – tzw. zmian deweloperskich, które zostaną zrealizowane wg wymagań klienta.
Przyjmijmy, że użytkownikami mieszkania są rodzice z jednym dzieckiem. Jedno z rodziców uległo wypadkowi. Po długim pobycie w szpitalu rodzic powrócił do domu, w którym teraz będzie kontynuowana rehabilitacja. Stał się całkowicie uzależniony od wsparcia użytkowników mieszkania. Może przemieszczać się na wózku.
Konieczne zatem będzie dostosowanie mieszkania pod kątem nowych funkcjonalności. Mieszkanie (rys. Mieszkanie przed adaptacją) ma: salon, dwa pokoje sypialne, kuchnię i łazienkę, i jest podzielone na strefę dzienną oraz nocną. W istniejącym układzie bardzo niekorzystnym elementem jest kręty korytarz, który teraz utrudnia codzienną komunikację. Ogromną zaletą mieszkania jest lokalizacja szachtów instalacyjnych (S1, S2, S3) zawierających piony instalacyjne (woda, kanalizacja, wentylacja), które umożliwiają w elastyczny sposób zmianę lokalizacji kuchni albo pomieszczeń sanitarnych. Ma to ogromne znaczenie przy dokonywanych zmianach aranżacyjnych w mieszkaniu, gdyż w łatwy sposób można dokonać zmian.
Niezmiernie istotnym elementem jest weryfikacja lokalizacji ścian działowych, które pozwolą na przesunięcia ścian lub częściowe ich usunięcie, zgodnie z potrzebami, bez ingerencji w konstrukcję budynku. W razie ingerencji konieczne jest uzyskanie stosownych zgód i pozwoleń. W analizowanym mieszkaniu nie ma takiej sytuacji, gdyż w całej przestrzeni mieszkania zastosowano lekkie ściany działowe z bloczków gipsowych. To najistotniejsze elementy, w które trzeba będzie ingerować w trakcie adaptacji do potrzeb rehabilitowanego lokatora.
Jak optymalnie zapewnić komfortowe rozwiązania dla potrzeb np. osoby będącej w procesie rehabilitacji, gdy możliwe jest poruszanie się na wózku? Priorytetem będzie korekta istniejącego układu funkcjonalnego mieszkania w taki sposób, aby uwzględnić najpilniejsze potrzeby osoby niesamodzielnej wymagającej codziennej pielęgnacji oraz rehabilitacji, jak również potrzeby domowników. Czyli:
Po zmianach aranżacyjnych mieszkanie (rys. Mieszkanie po adaptacji) ma bardzo czytelny układ funkcjonalny, podporządkowany nowym funkcjom. Mieszkanie zostało zaprojektowane w taki sposób, aby uwzględnić proces rehabilitacji domownika od fazy jego unieruchomienia do fazy stopniowego przywrócenia funkcji ruchowych, gdy ma zapewnioną możliwość minimalnej samodzielności.


Łóżko, w którym spędza czas osoba rehabilitowana, nie powinno być miejscem, w którym odbywa się codzienna pielęgnacja. W związku z tym najbardziej istotnym rozwiązaniem jest zapewnienie w adaptowanym mieszkaniu w bliskiej odległości od łóżka rehabilitacyjnego tzw. pokoju pielęgnacyjnego oraz zapewnienie możliwie najprostszego transferu między tymi przestrzeniami. W rozpatrywanym przypadku było to możliwe poprzez częściowy demontaż ściany działowej między pokojem a łazienką i zastąpienie stałej ściany ścianą przesuwną.
Istotną kwestią jest zapewnienie drzwi do pełnej wysokości pomieszczenia bez nadproża, aby umożliwić poprowadzenie podnośnika sufitowego bez konieczności przepinania między pokojami. W przedstawionej adaptacji mieszkania bardzo ważnym elementem jest zapewnienie składanej ścianki między pokojem osoby niesamodzielnej a sypialnią. Zapewnienie takiej funkcjonalności umożliwia odpowiednią przestrzeń we wnętrzu i daje olbrzymi potencjał aranżacyjny.
Mając na uwadze postępy w procesie rehabilitacji, pozostałe elementy wyposażenia łazienki dostosowano do potrzeb osoby poruszającej się na wózku. Zapewnienie wygodnego transferu między łóżkiem rehabilitacyjnym a łazienką jest priorytetem ze względu na częstotliwość korzystania z tej funkcjonalności. Najszybszym i najwygodniejszym sposobem jest zainstalowanie podnośnika sufitowego, który funkcjonowałby w linii prostej między łóżkiem a wanną i był sterowany za pomocą pilota.
Ogromną zaletą podnośnika jest możliwość jego rozbudowy i zapewnienia instalacji w każdej części mieszkania. Alternatywą jest zastosowanie nieco tańszego podnośnika jezdnego, który przesuwa się za pomocą kółek po płaszczyźnie podłogi, np. pokoju pielęgnacyjnego. Jego zaletą jest niższa cena w stosunku do podnośnika sufitowego i możliwość wykorzystania w różnych strefach pokoju i całego mies